کار خبری حرفه‌ای و اعتراضات مدنی

به نظرم آنچه که حادثه‌ای مانند بازداشت روز گذشته فعالان حقوق زنان در تهران را می‌تواند نتیجه بخش سازد انتشار صدا و تصویر و روایات دست اول از چنین واقعه‌ایست.
رسانه‌های خبری در سطح جهان نقش بسیار مهمی در شکل‌دهی افکار عمومی و وادار کردن دولت‌ها به واکنش نسبت به اقداماتشان دارند.
در جریان ضرب و شتم تابستان گذشته عده‌ای از فعالان حقوق زنان در میدان هفت‌تیر، آنچه باعث شد تا رسانه‌ها به صورت گسترده به شرح و نقل این اتفاق بپردازند، عکس‌های آرش آشورنیا و حضور تعداد زیاد شاهدین در هنگام حادثه بود.
آنچه باعث شد تا وقایع 18 تیر 1378 با واکنش بسیار وسیع فعالان سیاسی در نقاط مختلف جهان مواجه شود، حجم زیاد عکس و فیلمی بود که از تعرض به دانشجویان گرفته شد.
اما اعتراضات و حوادث متعدد دیگری بوده است که به دلیل عدم وجود اسناد تصویری با بازتاب محدودی مواجه شده و در بسیاری از موارد به کلی به فراموشی سپرده شده است.
رسانه‌های خبری جهان نسبت به انتشار اخبار بسیار محتاط هستند و تا از صحت خبر اطمینان حاصل نکنند نسبت به پوشش آن اقدام نمی‌کنند. همیشه عکس و فیلم مدارکی محسوب می‌شوند که بینندگان را نسبت به واقعیت پشت یک خبر مطمئن می‌سازند.
در جریان مبارزات حقوق مدنی در آمریکا، یکی از عواملی که به گروه‌های مبارز در برابر نژادپرستی ایالات جنوبی آمریکا کمک شایانی کرد، میزان قابل توجه عکس‌ها و گزارش‌هایی بود که کاملا حرفه‌ای با رعایت اصول خبری از جریان تجمع‌ها و واکنش‌ خشن پلیس با تجمع‌کنندگان منتشر می‌شد. بعضی از این عکس‌ها به قدری تاثیرگذار بودند که تا شخص رئیس‌جمهور آمریکا را وادار به واکنش کردند.
قصد ندارم که شرایط کار حرفه‌ای خبری در ایران و آمریکا را با هم مقایسه کنم. اما متعقدم به همان اندازه که مبارزه برای حقوق مدنی و کار عده‌ای که حاضرند از زندگی خود برای بدست ‌آوردن حقوقشان هزینه کنند، اهمیت دارد، خبررسانی و کمک به پوشش تصویری چنین مبارزاتی نیز مهم است. اگر شرکت‌کنندگان در چنین اعتراضاتی به صورت برنامه‌ریزی شده بتوانند ترتیبی اتخاذ کنند که تصویر و صدا و فیلم اینگونه از اعتراضات بدون جلب توجه ثبت و ضبط شده و سپس از طریق اینترنت منتشر شود، مطمئن باشند که اقداماتشان چندین برابر می‌تواند بازتاب داشته باشد.
در همین رابطه، تاکنون، خبر بازداشت جمعی از فعالان حقوق زنان ایران پس از گذشت 24 ساعت از زمان وقوع آن بازتاب خبری محدودی در سطح رسانه‌های جهان داشته است.
از میان سایت‌های و شبکه‌های مهم خبری انگلیسی زبان جهان، به جز سایت خبری بی.بی.سی، خبری در سایر سایت‌ها منتشر نشده است.
از میان خبرگزاری‌های مهم جهان، البته فرانس پرس، رویترز و آسوشیتدپرس خبر بازداشت فعالان حقوق زنان را بر روی تلکس‌های خبری خود قرار داده‌اند. اما اخبار این سه خبرگزاری با توجه به منابع معتبر انگشت‌شمار آنها نظیر دو تن از وکلای دادگستری، محمدعلی دادخواه و نسرین ستوده کوتاه و خلاصه بوده است.
البته با توجه به اینکه این اتفاق در روز شنبه رخ داده و روزنامه‌ها و رسانه‌های اروپایی و آمریکایی غالبا در روزهای آخر هفته منتشر نمی‌شوند، پوشش خبری محدود این اتفاق می‌تواند طبیعی قلمداد شود.
اما باید توجه داشت که رسانه‌های معتبر انگلیسی زبان برای پوشش کامل اتفاق روز گذشته نیاز به مصاحبه با افراد معتبر مسئول نظیر وکلای دادگستری و یا منابع تصویری قابل تایید دارند. متاسفانه روایت وبلاگنویسان از این واقعه برای این قبیل رسانه‌ها کافی به نظر نمی‌رسد.