نفت مهمترين متحد ايران در دست‌يابي به فناوري هسته‌اي

مهمترين متحد ايران در بحران هسته‌اي نه روسيه است و نه چين. مهمترين متحد ايران نفت است.
تهران قادر است به سادگي قيمت‌هاي جهاني نفت‌خام را افزايش دهد و از هم‌اکنون چنين کاري را جهت تحت‌فشار قرار دادن غرب شروع کرده است. با گسترش‌يافتن تنش موجود بر سر فعاليت‌هاي هسته‌اي ايران، شرکاي سياسي واشنگتن به شدت نسبت به تامين انرژي موردنياز خود نگران شده‌اند. در پايان اين بازي، احتمالا قدرت نفتي ايران ديپلماسي غرب را مغلوب مي‌کند.
به آنچه رخ مي‌دهد نگاهي مي‌اندازيم: اعلام شجاعانه خبر دستيابي ايران به فناوري چرخه سوخت انرژي هسته‌اي در يازدهم آوريل، موجب نگراني و انتقاد قدرت‌هاي جهان شد. اما اين خبر بهاي جهاني نفت را هم به خاطر نگراني از افزايش تنش‌ها و احتمال اقدام نظامي آمريکا عليه ايران و اختلال در عرضه نفت‌خام و به‌ طبع آن آسيب به اقتصاد غرب به شدت افزايش داده و به 70 دلار در هر بشکه رساند. قيمت‌ها در کمتر از سه هفته بيش از 8 دلار در هر بشکه افزايش يافته است و دليل اصلي آن ايران است.

استفاده ايران از نفت بسيار موثر و داراي پيامد‌هاي سنگين است. ايران چهارمين توليدکننده بزرگ نفت‌‌خام در جهان است و موقعيت استراتژيک تنگه هرمز که بيش از 20 درصد نفت دنيا از آن عبور مي‌کند در اختيار اين کشور است. ايران روزانه 4 ميليون بشک نفت‌خام توليد مي‌کند که 5 درصد توليد روزانه جهان را شامل مي‌شود و از اين ميزان روزانه 5/2 ميليون بشکه نفت صادر مي‌کند. ايران از توان نفتي خود جهت ساختن شبکه‌اي از ارتباطات به کشورهاي کليدي جهان استفاده کرده و اين کشور‌ها را وابسته به خود ساخته است.
امروز، ايران 4 درصد نفت‌خام موردنياز چين، 7 درصد نفت‌خام مورد نياز فرانسه، 9 درصد نفت‌خام مورد نياز کره‌جنوبي، 10 درصد نفت‌خام مورد نياز ژاپن، 11 درصد نفت‌خام موردنياز ايتاليا، 14 درصد نفت‌خام موردنياز بلژيک، 22 درصد نفت‌خام موردنياز ترکيه و 24 درصد نفت‌خام موردنياز يونان را تامين مي‌کند. وابستگي کشورهاي يادشده به ايران، هرگونه تلاش آمريکا براي فشار بر اين کشور را بسيار دشوار مي‌سازد. در صورتي که ايالات متحده به تلاش خود براي وضع تحريم‌هاي بين‌المللي عليه ايران ادامه دهد و يا به دنبال حمله نظامي به اين کشور باشد، ايران مي‌تواند از قدرت‌نفتي خود به سه طريق استفاده کند:
1- ايران احتمالا با کاهش صادرات نفت‌خام به افزايش قيمت‌ها در بازار کمک خواهد کرد. رهبران ايران، از رئيس‌جمهور تا وزيرنفت به در اختيار داشتن چنين گزينه‌اي اذعان داشته‌اند.
در ابتدا ايران ممکن است به صورت نمادين مقداري از ميزان صادرات نفت خام را (مثلا به ميزان 300 هزار بشکه در روز) کاهش دهد. چنين اقدامي بيشتر از کاهش‌هاي مشابه از سوي ساير کشورهاي توليدکننده نفت قيمت‌ها را در بازار افزايش خواهد داد، از آنجايي که احتمالا بازار نسبت به اقدام بعدي ايران نگران خواهد بود.
در صورتي که بحران هسته‌اي عميق‌تر شود، ايران به تنبيه شرکاي سياسي آمريکا اقدام خواهد کرد و از طريق تجديد‌نظر در عقد قراردادهاي درازمدت، قيمت‌هاي جهاني را افزايش خواهد داد. کشورهاي اروپايي و به‌ويژه ژاپن در صورت اتخاذ چنين سياستي بسيار آسيب‌پذير خواهند بود.
2- ايران قادر است تا تهديد يا اقدام به جلوگيري از تردد کشتي‌ها از تنگه هرمز نمايد. چنين تهديدي به تنهايي، بدون هيچگونه اقدام عملي، کافي است تا قيمت‌هاي جهاني نفت را افزايش دهد. علاوه براين ايران احتمالا تنها در صورتي دست به چنين اقدامي خواهد زد که از خارج مورد تعرض نظامي قرار گيرد.
در همين ارتباط، ايران اخيرا مانور نظامي هفت‌روزه‌اي با عنوان «پيامبر اعظم» با شرکت 17 هزار نفر نيروي برگزيده سپاه‌پاسداران انقلاب‌اسلامي برگزار کرد و طي آن هفت جنگ‌افزار جديد نظامي را مورد آزمايش قرار داد. اژدر بسيار سريع ضد رادار آزمايش شده در اين رزمايش از سوي گروه‌هاي نظامي به عنوان يکي از مهمترين ابزارهاي ايران جهت ايجاد اختلال در تردد کشتي‌ها و حتي بستن تنگه هرمز شناخته شده است.
چنين تفسيري از اقدامات احتمالي و دفاعي ايران عليه تجاوز خارجي باعث شده تا شرکت‌هاي بيمه‌کننده کشتي‌ها عبوري از تنگه هرمز، بهاي بيمه‌ اين کشتي‌ها را به ميزان قابل توجه افزايش دهند. در طول مانور هفت‌روزه در جنوب ايران، بهاي جهاني نفت بيش از 3 دلار افزايش داشت.
ديگر کشورهاي کليدي در بحران هسته‌اي ايران هم پيام مانور نظامي «پيامبر اعظم» را دريافته‌اند. چين يکي از اين کشورهاست که به شدت با هرگونه اقدام نظامي عليه ايران مخالف است. ايران براي انجام رزمايش‌هاي ديگر در آينده نزديک برنامه‌ريزي مي‌کند اما آنچه مسلم است رزمايش «پيامبر اعظم» به وضوح موفقيت‌آميز بوده است.
3- حتي اگر ايران از قدرت نفت استفاده کند، هربار که اين کشور خبري از موفقيت‌هاي خود در حوزه هسته‌اي مي‌دهد، قيمت‌هاي جهاني با نوسان مواجه شده و افزايش مي‌يابد. فقط اعلام خبر موفقيت‌ هسته‌اي ايران ظرف سه روز بهاي نفت را 82/1 دلار در هر بشکه افزايش داد.
سياست ايران مبني بر مقاومت در برابر فشارهاي خارجي و تلاش براي دست‌يابي به چرخه سوخت هسته‌اي در مقياس صنعتي، قيمت‌هاي جهاني نفت را در طول سال 2006 همچنان افزايش خواهد داد. در صورتي که برنامه ايران براي غني‌سازي بيشتر اورانيوم و نصب 3 هزار دستگاه سانتريفوژ در نطنز عملي شود، تنش‌هاي بين‌المللي بيشتر شده و بهاي جهاني نفت افزايش قابل توجهي‌ خواهد يافت.
از طريق سه روش گفته‌ شده، قطعا ايران «ديوار نفتي» مستحکمي بر سر راه ايالات متحده خواهد ساخت تا راه اين کشور را در رسيدن به هدف خود يعني وضع تحريم‌هاي بين‌المللي عليه اين کشور سد کند.
حتي در صورتي که آمريکا از طريق حضور شديد نظامي در تنگه هرمز بتواند مانع بسته شدن اين گذرگاه استراتژيک شود يا اگر عربستان سعودي بخواهد از طريق افزايش توليد قدري از اثرات کاهش توليد نفت ايران را بگيرد، اما نفت همچنان يکي از مهمترين ابزارهاي ايران خواهد بود.
قدرت نفتي ايران مي‌تواند آمريکا را اگر باز ندارد، وادار سازد تا اگر قصد مقابله با ايران را دارد به تنهايي و بدون کمک ساير کشورها وارد ميدان شود.
منبع: لس‌آنجلس‌تايمز