ايران سي‌وچهارمين اقتصاد جهان

آژانس مرکزي اطلاعات آمريکا (سيا) در تازه‌ترين گزارش خود، شاخص‌هاي مهم اقتصادي ايران را برشمرده است.
در اين گزارش توليد ناخالص داخلي ايران بر اساس نرخ رسمي دلار در سال 2005 حدود 182.5 ميليارد دلار برآورد شده و بدين ترتيب، ايران در جايگاه سي‌وچهارم جهان قرار گرفته است. براساس گزارش سيا، توليد ناخالص داخلي جهان در سال 2005 حدود 43 تريليون و 920 ميليارد دلار برآورد شده است.
در رده‌بندي سيا از توليد ناخالص داخلي، همچنان ايالات متحده آمريکا با رقم 12770 ميليارد دلار در جايگاه اول قرار دارد و پس از آمريکا به ترتيب کشورهاي ژاپن، آلمان، انگلستان، فرانسه، چين، ايتاليا، کانادا، اسپانيا، روسيه و هند قرار گرفته‌اند.

در گزارش سيا رشد توليد ناخالص داخلي ايران که از آن به رشد اقتصادي هم تعبير مي‌شود، در سال 2005 برابر 4.8 درصد بوده و در رده هشتاد و چهارم جهاني قرار گرفته است. در اين رده‌بندي گينه با رشد 18.60 درصدي در جايگاه اول قرار دارد و جمهوري آذربايجان و قبرس در مکان‌هاي دوم و سوم جاي گرفته‌اند. چين با رشد 9.20 درصدي در مکان نهم قرار دارد. امارات عربي متحده هم با رشد 6.70 درصدي در مکان سي‌وششم جاي دارد.
اين گزارش مي‌افزايد که سرانه توليد ناخالص داخلي ايران در سال 2005 با توجه به شاخص برابري قدرت خريد 8100 دلار بوده است. با اين وجود ايران همچنان در اين شاخص از بسياري از کشورها عقب‌تر است و در رده‌بندي جهاني در جايگاه نودوهشتم قرار گرفته است. در رده‌بندي سيا، امارات عربي متحده بالاترين ميزان سرانه را در ميان کشورهاي خاورميانه دارد و با سرانه 29100 دلاري در جايگاه بيست‌وهشتم جهاني قرار گرفته است.
گزارش سيا، ايران را با مشکل کمبود نيروي کار متخصص مواجه مي‌داند، اما بدون توجه به اين مشکل مجموع نيروي کار ايران را در سال 2005 در حدود 23.68 ميليون نفر تخمين مي‌زند. با توجه به تعداد نيروي آماده کار، نرخ بيکاري ايران در سال 2005 در حدود 11.2 درصد تخمين زده‌ شده است. نرخ بيکاري در ايران در مقايسه با ساير کشورهاي گزارش شده بالاست و به همين خاطر ايران در مکان صدو‌يازدهم جهان قرار دارد، اما با اين وجود، نرخ بيکاري بعضي از کشورهاي صنعتي دنيا از ايران بيشتر است. آلمان در گزارش سيا با نرخ بيکاري 11.60 در سال 2005 در جايگاه صدوپانزدهم جهان قرار گرفته است. از ميان همسايگان ايران، ترکمنستان از لحاظ بيکاري با وضع بسيار بدي مواجه است و با نرخ بيکاري 60 درصد از ميان 196 کشور در رتبه صدونودوچهارم قرار دارد. اما در سوي ديگر درياي خزر، آذربايجان با نرخ بيکاري 1.20 درصد در مکان نهم جهاني قرار گرفته است.
بخش خدمات بيشترين ميزان جذب نيروي کار ايران را داراست. اين بخش 45 درصد از نيروي کار ايران را جذب کرده و پس از آن کشاورزي با 30 درصد و صنعت با 25 درصد در رده‌هاي بعدي قرار گرفته‌اند.
سيا، نرخ تورم در ايران در سال 2005 را برابر با 16 درصد برآورد کرده است. نرخ تورم در ايران در گزارش سيا در مقايسه با سيار کشورهاي جهان بسيار بالاست به طوري که ايران در ميان 223 کشور بررسي شده، در مکان دويست‌وپانزدهم قرار دارد. پس از ايران، افغانستان با تورم 16.30 درصدي در مکان دويست‌وشانزدهم قرار گرفته است. در ميان کشورهاي حوزه خليج‌فارس، عمان با تورم 0.04 درصدي در رتبه دوازدهم جهاني جاي گرفته است.
براساس همين گزارش ديون دولتي ايران در سال 2005 برابر با 27.5 درصد توليد ناخالص داخلي اعلام شده است. همچنين رشد توليد صنعتي در ايران بدون احتساب صنعت نفت 3 درصد بوده است.
در اين گزارش توليد نفت ايران در سال 2005 به طور متوسط روزانه 3.979 ميليون بشکه بوده و اين کشور همچنان چهارمين توليدکننده بزرگ نفت جهان شناخته مي‌شود. عربستان سعودي هم در سال 2005 توانسته 9.475 ميليون بشکه در روز نفت خام توليد کند و در جايگاه اول قرار گيرد. در اين رده‌بندي روسيه در جايگاه دوم و ايالات متحده آمريکا در جايگاه سوم قرار دارند.
سيا مجموع صادرات ايران را با احتساب نفت در سال 2005 بالغ بر 55.24 ميليارد دلار تخمين زده است. طبق اين گزارش، کل واردات ايران هم در سال 2005 برابر با 42.5 ميليارد دلار بوده است.
همچنين در سال 2005 مجموع ذخيره‌هاي ارزي و طلاي ايران 40.06 ميليارد دلار بوده است.
دولتي بودن و وابستگي به درآمدهاي نفتي همچنان دو ويژگي عمده اقتصاد ايران در سال 2005 بوده است. اين گزارش مي‌افزايد که بخش خصوصي در ايران محدود به کارخانه‌ها، کشاورزي و خدمات در مقياس کوچک مي‌شود.