نزاع بتن و فولاد در انگلستان

بازار ساخت و ساز انگلستان به صحنه رقابت ميان توليدكنندگان فولاد ساختماني از يك‌سو و سازندگان بتن ساختماني از سوي ديگر تبديل شده است.
براساس آمار دفتر آهن و فولاد انگلستان طي 5 سال آينده، صنعت ساخت و ساز اين كشور به بزرگترين مصرف‌كننده در بازار فولاد تبديل خواهد شد و رشد آن سريع‌تر از ساير صنايع مرتبط به بازار فولاد خواهد بود.
استيو ماكرل مدير عمليات دفتر آهن و فولاد انگلستان در اين باره مي‌گويد: 10 سال پيش فولاد ساختماني در حدود يك پنجم مصرف فولاد را به خود اختصاص مي‌داد و اكنون سهم آن بيش از يك سوم است. در شرايطي كه كل مصرف فولاد به‌طور متوسط بين 12 تا 14 ميليون تن ثابت است، سهم بخش ساختماني در حال افزايش است و اين روند ادامه پيدا مي‌كند.

توليدكنندگان فولاد ساختماني (تيرآهن،...) و ميلگرد در حال مبارزه با يكديگرند تا بتوانند بازاري را تامين كنند كه با نرخ ثابت سالانه 3 درصد، در حال رشد است.
در طول 25 سال گذشته، فولاد ساختماني موفق شده تا سهم بتن تقويت شده در بعضي از حوزه‌هاي كليدي را از آن خود كند. بخشي از اين موفقيت مديون برنامه بازاريابي حساب شده، تحقيقات فني و تمركز بر روي كاهش هزينه‌هاست. با اين همه، سازندگان بتن تقويت شده در تلاشند تا نتيجه نبرد باخته را به نفع خود تغيير دهند. سال پيش، گروهي با نام اتحاديه آرماتور بريتانيا به عنوان تريبوني براي صنايع توليدكننده ميلگرد تشكيل شد تا نقش پايگاه بازاريابي و پيشرفت اين بخش را مانند تلاش فولادسازان ساختماني در دهه 1980 بازي كند.
در پايان سال گذشته، اين اتحاديه دو سري آگهي در رسانه‌ها منتشر كرد و در اين آگهي‌ها دو اعتقاد قديمي در مورد تيرآهن – لرزش و مقاومت در برابر آتش – را مورد حمله قرار داد. يكي از آگهي‌ها با نشان دادن توده‌اي سرخ رنگ و مذاب از خوانندگان مي‌پرسيد: كدام‌يك را انتخاب مي‌كنيد؟ بتن صلب يا فولاد لرزان.
در مجموع در سال 2005، 3/4 ميليون تن فولاد مصرف كرد. اين در حالي است كه در سال 2004 مصرف فولاد انگلستان به رقم تاريخي 9/4 ميليون تن رسيد. اين كاهش در سال 2005 به دليل كاهش شديد تامين محصولات كليدي فولاد ساختماني نظير تيرآهن سنگين با لبه‌هاي با قطر بيشتر از 80 ميلي‌متر به ميزان يك چهارم بود.
مصارف صنعت ساختمان در سال 2005 به تفکيک عبارت است از: 29/1 ميليون تن مفتول، ميلگرد آج‌دار و بدون آج و تيرآهن سبك؛ 762 هزار تن ورق روكش شده؛ 628 هزار تن لوله؛ 636 هزار تن محصولات كلاف ورق گرم؛ 314 هزار ورق عريض؛ 893 هزار تن تيرآهن سنگين.
از سوي ديگر، فينبار لينچ مديرعامل يكي از شركت‌هاي بزرگ توليدي انگلستان نسبت به چشم‌انداز ميلگرد اميدوار است.
وي مي‌گويد: در 15 سال گذشته توليدكنندگان ميلگرد در انگلستان، دائما شاهد افت و خيز فروش ميلگرد در بازار انگلستان بوده‌اند. هم‌اكنون مصرف در حدود يك ميليون تن در سال است و با نوآوري بيشتر اين رقم مي‌تواند در آينده افزايش يابد.
اما فولاد ساختماني فقط در بازار ساختمان‌هاي غيرمسكوني چندطبقه نيست كه گسترش يافته. ساختمان‌هاي غيرمسكوني يك طبقه هم كه طي ساليان اخير رشد بسياري يافته‌اند و به مدد خريد و فروش اينترنتي اين حوزه توانسته به خوبي گسترش يابد و هم اکنون شاهد سلطه فولاد است.
بازار ساختمان‌هاي چند طبقه مسكوني هم‌اكنون عرصه نزاع ميان فولاد و آرماتور است. سهم فولاد از يك دهه بيش تاكنون تقريبا از صفر به يك پنجم يا يه يك سوم بسته به آنكه با چه كسي صحبت كنيد، افزايش يافته است.
به‌طور كلي، روند كلي در مراكز شهرهاي انگلستان نشان مي‌دهد كه هرچه ساختمان‌ها بلندتر باشد، احتمالا اين‌كه از فولاد براي چارچوب آنها استفاده شود، بيشتر مي‌شود. براساس گزارش كورس بيش از 40 درصد ساختمان‌هايي كه پنج طبقه يا بلندتر هستند از چارچوب فولادي استفاده كرده‌اند.
البته تحليل‌گران صنايع توليد ميلگرد تاكيد دارند كه بسياري از ساختمان‌هاي جديد كه ساختار مركب دارند، به اين شكل كه چارچوب ساختمان را با فولاد مي‌سازند و در مركز هم از بتن استفاده مي‌كنند و سقف‌ها، پله‌ها و تاسيسات بين اين دو ساختار قرار مي‌گيرند.
بتن تقويت شده همينطور، ساير بخش‌هايي را كه محصولات بتني از توانايي بالقوه خوبي در آنها برخوردارند، هدف قرار داده است. موانع بتني كنار جاده‌ها يكي از اين نمونه‌هاست كه جايگزين گارد ريل‌هاي فولادي شده و بتن موفق شده محصولات فولادي را به خوبي در اين زمينه پشت سر بگذارد.
در انگلستان از زماني كه مانع‌هاي بتني براي جدا كردن وسط جاده‌ها و بزرگراه‌ها استفاده مي‌شود، آمار تصادفات بين خطوط رفت و برگشت به صفر كاهش پيدا كرده است. اين در حالي است كه در جاده‌هايي كه از گارد ريل فولادي استفاده مي‌شود، سالانه حداقل 40 تصادف بين خط رفت و برگشت رخ مي‌دهد.
هر دو طرف همچنان در رابطه با امتيازات هزينه‌اي استفاده از فولاد يا بتن در حال بحث و جدل هستند. تحقيقي كه توسط موسسه ساخت و ساز فولادي انجام شد نشان مي‌دهد كه هزينه واقعي استفاده از فولاد ساختماني از سال 1981 تاكنون كاهش يافته و استفاده از فولاد به جاي بتن در ساختمان‌هاي مشابه مزاياي هزينه‌اي داشته است.
اما اتحاديه آرماتور انگلستان با اين نظر موافق نيست و تاكيد دارد كه هزينه‌هاي پنهان مرتبط با استفاده از فولاد ساختماني هزينه واقعي را افزايش داده و اين روش بسيار بيشتر از بتن به نوسانات قيمت فولاد در بازار وابسته است.
اين گروه عقيده دارند كه محاسبه هزينه واقعي استفاده از فولاد بسيار مشكل است و معلوم نيست كه چگونه اين گزارش چنين هزينه‌اي را سنجيده است. از سوي ديگر اتحاديه مدعي است كه عمر بيشتر بتن آن را تبديل به گزينه‌اي مناسب‌تر مي‌كند و فوايدي كه سازه‌هاي بتني دارد هزينه‌هاي بيشتر آن را توجيه مي‌كند. با اين وجود اعداد و ارقام و دلايل دو طرف نشان مي‌دهد كه هر كدام فوايد و معايب خود را دارد و همه اين مسائل را بايد مورد توجه قرار داد.